AZE    RUS    ENG

Biofizika İnstitutu

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası

İnstitutun direktoru,  f.r.e.d., professor, AMEA-nın müxbir üzvü Oktay Qasımov

AMEA Biofizika İnstitutu 2016-cı ildə yaradılmşdır. Institun yaradılmasında 2011-ci ildə Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumda iştirak edən Nobel mükafatı laureatı Əhməd Ziveilin ölkə prezidenti İlham Əliyevilə görüşünün və bir neçə il sonra, 2013-cü ildə Beynəlxalq Humanitar Forumda və 2015-ci ildə AMEA-nın 70 illik yubileyinə həsr olunmuş ümumi yığıncağında çıxış edən digər Nobel Mükafatı laureatı Corc Smutın  dövlət başçısı qarşısında biofiziki işlərin mühüm əhəmiyyətini dəfələrlə qeyd etməsinin böyük rolu olmuşdur. Corc Smut AMEA prezidenti, akademik Akif Əlizadəyə müraciət edərək Azərbaycanda biofiziki tədqiqatları inkişaf etdirmək və özünün də bu işdə bilavasitə iştirak etmək marağını bildirmişdir.

Beləliklə AMEA-nın Fizika İnstitutunun nəzdində Mərkəz kimi fəaliyyətə başlayan struktur 2016-cı ilin iyul ayından etibarən müstəqil Biofizika İnstitut kimi fəaliyyətə başlamışdır. Yeni yaradılan bu institutun əsas vəzifəsi biofizika sahəsində insan sağlamlığı ilə bağlı fundamental tədqiqatlar aparmaq, onların praktikaya, təbabətə  köçürülməsinə yardım etməkdir. İlk növbədə prioritet tədqiqat sahələri kimi Azərbaycan üçün vacib mövzular seçiləcək və inkişaf etdiriləcəkdir.

İnsan orqanizmində gedən həm fizioloji, həm də patoloji proseslər bu və ya digər dərəcədə birbaşa müəyyən spesifik zülalların normal funksiyası və ya disfunksiyası ilə bağlıdır. Zülalların struktur-dinamikası və funksiyası arasındakı əlaqənin tədqiqi xərçəng xəstəlikləri də daxil olmaqla bir çox ağır xəstəliklərin, molekulyar mexanizmini təyin etməyə, onlara qarşı mübarizəni hədəfli nano-strukturlar yaratmaqla molekulyar səviyyədə aparmağa imkan verəcəkdir. Bu işləri görmək üçün Biofizika İnstitutunda həm biofiziki həm də biokimyəvi və molekulyar bioloji metodlar yaradılıb inkişaf etdirilir.

İlkin olaraq Biofizika Institutunda aşağıdakı tədqiqat istiqamətləri inkişaf etdirilməkdədir.

  • Biomolekulların strukturu, dinamikası və funksiyası (laboratoriya rəhbəri, AMEA-nin müxbir üzvü, f.r.e.d, Prof. Oktay Qasımov)
  • Molekulyar və hüceyrə biokimyası (laboratoriya rəhbəri, b.e.d. Kərim Qasımov)
  • Bioloji aktiv birləşmələr (laboratoriya rəhbəri, k.e.n., Asim Abdullayev)
  • Ekoloji biofizika (laboratoriya rəhbəri, e.d., Prof. Tokay Hüseynov)
  • İnteqrativ biologiya (laboratoriya rəhbəri, AMEA-nın müxbir üzvü, b.e.d. İlham Şahmuradov)

Qeyd etmək lazımdır ki, göstərilən bu laboratoriyalar elmi cəhətdən bir-birini tamamlayan və bir-biri ilə sıx əməkdaşlığa hesablanan laboratoriyalardır.

Yaxın gələcəkdə aşağıdakı sahələrin inkişaf etdirilib müvafiq strukturların yaradılması da nəzərdə tutulur.

  • Funksional maqnit nanozərrəciklər (onkologiyaya tətbiq üçün).
  • İnsan mayesinin (xüsusən qan, göz yaşı və sairə) (hüceyrə daxili maye, hüceyrə xarici maye – hüceyrə arası maye, damar daxili, limfatik maye) tədqiqi (diaqnostik xarakterli işlər üçün).
  • İmmunalogiyanın inkişaf etdirilməsi
  • Elektrofiziologiyanın yaradılıb inkişaf etdirilməsi.